weblog Ineke Boerrigter

De steven wenden, maar naar welke kant? In het boekenvak zijn wij niet gewend te communiceren met de lezer, dat doet de boekverkoper. Wij weten veel van onze klant i.c. de boekhandel, maar niets van de consument. Die markt nu, is aan het veranderen. Er wordt minder uitgegeven, en als men boeken koopt zijn dat vaak de geijkte titels. Vandaag werd bovendien bekend dat het e-book een enorme groeispurt maakt, een voorspelbare ontwikkeling.

Elsbeth Etty schreef op 12 juli j.l. een column in de NRC getiteld ‘De terreur van de markt’. Een citaat: ‘De scheiding tussen de exploitatie en de inhoud is overal aan het vervagen.’  En even verder betoogt ze: ‘Ik ben tegen de terreur van de markt. De grote problemen op alle terreinen van het geestesleven, vooral in de cultuur en in het onderwijs, zijn hier grotendeels op terug te voeren. De scherpe conflicten in de kunst- en onderwijswereld zijn niet in de laatste plaats symptomen van een strijd tussen de democratie en de dictatoriale neigingen van de markt.’

Behoefte aan goede boeken, goed geschreven romans met een eigen stijl en waardoor je tot nieuwe inzichten wordt gebracht – of in ieder geval tot nadenken wordt aangezet -, die blijft. En als die behoefte nu op een laag pitje staat, komt deze in de komende tijd wel weer terug.

Waar uitgeverijen vooral mee kunnen en moeten spelen is de wijze van totstandkoming van het boek en de vorm. Veel routines dateren al van decennia terug. Kan het anders, en hoe kan dat efficiënter, goedkoper en duurzamer dan de huidige methoden? Recente ontwikkelingen als digitalisering en social media vragen om een andere organisatie, minder gericht op acquisitie (het wat) en meer op de verpakking (het hoe) . Zo komen de accenten al snel anders te liggen: meer plannen maken rond e-books (prijsacties, bundels, abonnementen, verrijking), smartphone en tablet apps (korte verhalen in de app-store, klassiekers uit de backlist als app), digitaal aanbieden. Om maar een paar mogelijkheden te noemen. Het hoeft niet ingewikkeld, wel actiever.

Goede boeken, je wenst ze een groot lezerspubliek; maar het vinden van dat publiek is in deze tijd geen sinecure. Waren er maar meer lezers als deze: http://artsbeat.blogs.nytimes.com/2011/07/11/reader-in-crisis-a-plea-for-help-2/?smid=tw-nytimesbooks&seid=auto

Het publiek voor literatuur kiest tegenwoordig anders, nl. voor de bestsellers die gegarandeerd ontspanning en entertainment bieden en die vaak ook nog gunstig geprijsd zijn. De boeken waar je over struikelt, in de winkel en bij je vrienden thuis. Op verjaardagen krijgen boekenliefhebbers vaker boeken dubbel dan vroeger. Het is te begrijpen dat de boekhandel behoudend inkoopt, en afwacht wat gaat lopen en wat niet.

Natuurlijk, het maken van eigenzinnige keuzes blijven we aanmoedigen. Een rijk gevulde boekenkast is het mooiste wat er is. Maar als dat niet meer past in de tijdgeest zul je de steven moeten wenden.

De zondag is de lekkerste dag van de week. Lekker loom, zonder plannen voor de dag, samen een boek lezen op de bank. Tenminste, op de dagen dat de kinderen er niet zijn. Met Nickelodeon op de tv is alles anders.

Vroeger waren dit de saaie dagen, de dagen die ik haatte, waarop ik op mijn kamer bleef.  De dagen dat ik mijn ouders verachtte om hun inhoudsloos bestaan.

Op zo’n lome zondag als vandaag doemt af en toe dé fusie in mijn gedachten op. De fusie waar de kranten bol van staan. Weer komt er een onzekere zomertijd aan. Zal ik over een aantal weken nog een baan hebben bij deze uitgeverij, waar ik mij toch wel erg mee verbonden voel? Dit soort heerlijk rustige dagen zijn nu heel erg nodig om met de rust van thuis de komende week weer het hoofd te kunnen bieden.

Het gezin is weer compleet, de vakantiegangers zijn weer thuis. Het omschakelen kostte mij moeite, weer zoveel mensen om mij heen en de rommel die zij met zich meebrengen. In de NRC stond zaterdag een aantal tips voor goed laten functioneren van een stiefgezin. Een ervan was het loslaten van je eigen gewoonten, en zo ervaar ik dat ook. (Ik wilde de precieze bewoording overnemen, maar zoals dat gaat in een groot gezin – ik kan de NRC niet meer vinden.) Het lukt alleen als je niet alles wilt, zoals het vroeger was. Maar in een week was er toch een behoorlijke terugval opgetreden.

Spontaan besloot ik gisteren om vandaag toch te gaan werken. Maar thuis was dat kopje koffie op de bank toch wel lekker, en heb ik mij  voor het eerst in de studeerkamer teruggetrokken, om daar mijn werk te doen. Eigenlijk helemaal geen slechte plek. Maar het verlangen naar een eigen plek is daarmee niet weg.

Prachtige vergezichten, runderen op de paden, zwaluwen die vrolijk dansend voorbij vlogen. Vandaag heerlijk gefietst in de omgeving. Door de duinen naar IJmuiden, over bruggen en sluizen, door weilanden en over dijken en met de pont. Ik hoef niet zo nodig naar Egypte om een haai te ontmoeten. Morgen zal ik de verhalen van man en kinderen aanhoren en denken aan mijn fietstocht. Eenvoud, dat is toch waar ik mij het prettigst bij voel. Hoewel ook ik natuurlijk mijn dromen heb.

Het afgelopen eerste samenwoon-jaar heb ik vooral het alleenzijn gemist. De afgelopen week was ik het weer eens, alleen. En tot mijn verbazing voelde het onwennig. Hoe heerlijk ik het ook vond lekker alleen door het huis te darren, altijd kwam het moment dat ik mijn humeur langzaam voelde wegtrekken. En toen bedacht ik dat het tijd wordt voor die reis. De reis waarover ik al jaren fantaseer, van New York naar San Francisco met de trein. Er zal nog wel wat gespaard moeten worden, ik zou deze reis graag met mijn dochter maken, maar dit idee laat ik niet meer los.

Op normale dagen is het hier ontzettend stil. Er zijn veel dingen die mij aan dit huis niet bevallen, maar de stilte staat mij aan. Word ik oud?

Maar vooral aanwezig zijn de drumbands. Er ging er vanmorgen zelfs een door mijn eigen straat! Veel jonge kinderen, geen volwassen mannen meer, zoals vroeger. En natuurlijk begeleid door jonge majorettes. Het Koninginnedag-gevoel was daar. Ik zag mijzelf achter het raam van de slaapkamer van mijn ouders, als ik mij strekte was net de zweefmolen op de kermis te zien. En als de drumband voorbij kwam (‘roemboemers’ noemden we die thuis kinderachtig) was de opwinding compleet. Maar het maakt nu niet meer zoveel indruk als vroeger, ik krijg geen brok in mijn keel, het zijn eerder de lachspieren die in stelling worden gebracht. Na deze vroege levendigheid in de buurt, werd het langzaam weer rustig. Ook in mijn huis heerst vredigheid: koffie, de krant, de radio zachtjes aan. Geen andere gezinsleden in de buurt. Maar mijn hoofd werkt op volle toeren. Waarom toch altijd die verhalen, die scenario’s?

De gsm geeft geen teken van een binnenkomend bericht. Eigenlijk is dat heerlijk. Om te genieten van de stilte, is het fijn dat er geen inbreuk van buitenaf is. Nu nog die verhalen stoppen.

Morgen is het voorjaarsvakantie. Maar de winter duurt wel erg lang dit jaar. Dit huis is kouder dan wij gewend waren, vannacht heb ik met sokken aan geslapen…

Het is moeilijk, een blog bijhouden… Vooral in van die turbulente tijden als waar ik in zit. Ik las net in het blog van Ilse van der Velden, een nieuwe auteur bij Archipel: http://ilsevandervelden.blogspot.com/. Heel inspirerend! Ik ga er weer werk van maken.

(Continue reading…)